21 Haziran 2016 Salı

Moskva Qaraylarına Çıqqan Türkü, Mecmua Bağçesaray, Eliyahu Kılcı

Moskva Qaraylarına Çıqqan Türkü

Gerdanindan baqsan benleri datli
baqayir gözleri o da kim aqam
biykesi Eliyahu Pigit'nin biykesi.
Mör basmadan balagi hatinlarin solagi
o da kim aqam biykesi Çadoq Pigit'-nin biykesi.
Arabaga yeger bayguru hatunlarin
aygiri o da kim aqam biykesi
Miqay Ya`qov'nin biykesi.
Qocasi içer żarabi qarisi Misir
Arabi o da kim aqam biykesi
Pampu Yosef'nin biykesi.
Gendi güzel merdane Moskva
içinde bir dene o da kim aqam
biykesi Qatiq Yosef'nin biykesi.
Balalarina baż olgan qartayganda
yaż olgan o da kim aqam
biykesi Eliyahu Babay'nin biykesi.
Baḥçesinde fesilgen top
zilifine silgen o da kim aqam
biykesi Tanagöz Içḥaq'nin biykesi.
Alli gülli balagi ogul balnin solagi
o da kim aqam biykesi Abraham Sapaq'nin biykesi.
Ziliflerin taragan bütün dünyaga
yaragan o da kim aqam biykesi
Zengin Yehuda'nin biykesi.
Yimirtanin sarisi hatinlarnin ḥorosi
o da kim aqam biykesi Babay
Ya`qov'nin biykesi.
Yeni saray saldirgan
eyi manlay aldirgan o da kim
aqam biykesi Rofe Içḥaq'nin biykesi.
Azbarinda quyusi gendi gölmek dolusi
o da kim aqam biykesi David Topal'-
nin biykesi.
Ne temḥali bażi var qalem gibik
qażi var o da kim aqam biykesi
Çadukov Şemuel'nin biykesi.
Papuçinin ultani hatinlarin sultani
o da kim aqam biykesi
Babay Yosef'nin biykesi.
Azbarinda aq tana qizim çoq
deyip mahtana o da kim aqam
biykesi Asaba Eliyahu'nin biykesi.
Bażindaki dalfesi hümrüya benzer sesi
o da kim aqam biykesi Külte Simḥa'nin biykesi.
Elinde altin bilezik tabi`ati
pek nezik o da kim aqam biykesi
Firkoviç Może'nin biykesi.
Hatin olup gülmegen eyi devran
sormagan o da kim aqam biykesi
Mordehay Botuq'nin biykesi.
Peynirli pite piżirgen [k]önçegini
yolda düżürgen o da kim aqam
biykesi Eliyahu Maytop'nin biykesi.
Qaftaninin gaytani hatinlarnin
żaytani o da kim aqam biykesi
Firkoviç Içḥaq'nin biykesi.
Qapuga sorgan çuvalday oynap
gülgen ayuvday o da kim aqam
biykesi Sadoq Eliyażeviç'nin biykesi.
Elindedir zontigi hatunlarin
antigi o da kim aqam biykesi
Baboviç Simḥa'nin biykesi.
Saççigini taragan memleketge
yaragan o da kim aqam biykesi
Yehuda Arslan'nin biykesi.
Gendi dünya melegi alli gülli
yanagi o da kim aqam biykesi
Içḥaq Botuq'nin biykesi.
Gendi benzer quqlaya güzelimdey
qompaya o da kim aqam biykesi
Rofe Simḥa'nin biykesi.
Güzel desem yalandir qocasina
uygandir o da kim aqam biykesi
Benyamin Pata'nin biykesi.
Yavaż yavaż laf eder ligaç
biner keyf eder o da kim aqam
biykesi Beraha Bota'nin biykesi.
Sara Sara dedirir qocasina sevdirir
o da kim aqam biykesi Itro Küżlü'nin biykesi.
Yüzüne baqsan pek yavaż
qayna{na}si ilen uzlażmaz o da
kim aqam biykesi Balci Eliża'-nin biykesi.
Ekmegini küydirgen özüni
qiz yerine sevdirgen o da kim
aqam biykesi Kirugloviç Zekerya'nin biykesi.
Dilberlikni bilmegen yüzü aqliq
görmegen o da kim aqam biykesi
Cigit Simḥa'nin biykesi.
Qocasindan saqina kötekler deyip
qorquna o da kim aqam biykesi
Örmeli Içḥaq'nin biykesi.
Azbarinda asmasi Moskva'nin
yosmasi o da kim aqam biykesi
Fenerli Mordehay biykesi.
Beline baglar qużaq tabi`ati
pek yimżaq o da kim aqam biykesi
Şebetay Levi'nin biykesi.
Beline oqlav qistirgan qocasini
o da kim aqam biykesi
Çumakov aqamnin biykesi.
Tegene doli hamuru aḥ ilen
geçmiż ömürü o da kim aqam biykesi

Emeldeż Içhaq'nin biykesi.
Ḥamama varir yayqanir dünya
`alemi zevqlanir o da kim aqam
biykesi Babay David'nin biykesi.
Sesi öter zil gibik gendi
nezik gül gibik o da kim aqam
biykesi Yefet Saraç'nin biykesi.
Gelin olmiż olmamiż qocasindan
onmamiż o da kim aqam biykesi
El Może'nin biykesi.
Gelmiż altmiż yażina
her gün yemek piżire o da
kim aqam biykesi Yosef Balci'nin biykesi.

Nezik nezik lafi var
mahtalacaq soyi da var
o da kim aqam biykesi
Yosef Öksüz'nin biykesi.
Azbarinda tarisi
laf sevmez qarisi
o da kim aqam
biykesi Altioqa'nin biykesi.
Boyu ożaq torgayday
yürüżi var yorgaday
o da kim aqam biykesi
Lopato Eliyahu'nin biykesi.
Qocasini aglagan
bażina zevda baglagan
o da kim aqam biykesi
Mangubi Ya`qov'nin biykesi.
Qocasina nazlana
cilbe edsem ḥizlana
o da kim aqam
biykesi Yefet Arabaci'nin biykesi.
Qublaga baqar qapusi
Toraga benzer yapusi
o da kim aqam
biykesi Pigit aqanin biykesi.
Boyu uzun beli ince ne
milayim yar ince o da kim
aqam biykesi Ayvaz Może'nin biykesi.
Qocam gömdim quvandim
ne olmiż ekincisin de
buldim o da kim aqam
biykesi Yosef Ayvaz'nin biykesi.
Qocam qart dep qurula yüzüne baqip urula
o da kim aqam biykesi Saqizçi Yosef'nin biykesi.
Ne milayim sözleri
ḥuru gibik gözleri
o da kim aqam biykesi
Qatiq Abraham'nin biykesi.


3 Kasım 2015 Salı

Sibir Çıbanı-Şevqi Bektöre





Sibir Çıbanı

Butün memlekette telükelik, raatsızlıq uküm süre. Er kes raatsız, er kesnin yuregini nasıldır kederler, şubeler telçeleyler. Bu şube qorantalarğa soqulıp kirdi, apaynen aqay, babanen evlat arasında keçti, aileler bozulıp başladılar. Raatsızlıq yeli ep şiddetlene.

Bir kun ocalar odasında bir ocanın çoq perişan alda oturğanını kordim, ozü imtian kağıtlarını qarıştıra, hayalı ise başqa yerlerde edi.

-Dostum, senin bir derdin barmı?-dep soradım. Sanki bo sözümni bekler kibi, kağıtlarnı masa ustüne taşladı, artına yaslandı ve acınıqlı davuşnen:

-Peşime tüştiler, Bektore,-dedi.

Bir şey söylemedim, zaten, bunın içün ne söylemek mumkün? Amma qonuşam, bir şeyler aytmaq kerek.

-Eminsinmi? Ne vaqıttan berli taqip etilesin?

-Elbette eminim,-dedi.-Uç kunden berli peşimdeler. Ne içün taqip eteler, menden ne isteyler? Söyle Bektore, ilim adamı olmaqtan ğayrı ne suçum bar menim?-sesi yukseldi.-İstegenleri kibi talebe yetiştirmeyim mi? Daa ne yapayım?  Türkçi olğanım içün men qabaatlı degilim, boyle qabaat olmay, men onı bir zaman tanımam.

-Sakin ol, dostum,-dedim.-Qıçırma, birev eşitmesin.

-Sen aqlısın, Bektore, saqt olmaq kerek. Menim kimsem yoq, senin kibi bir dostum da olmasa, ne işlerim. Qardaşımnı Sibirge sürgün ettiler. Onın iç bir suçu, iç bir gunası yoq edi. Ne sebepten boyle yaptılar? Bir ilim adamı olğanı içünmi? Belki de olgendir. Menim de sonum eyi degil. İçimden duyam.

Bir kun mektepte kelgende dostumnın hasta olğanını söylediler. Barıp al-hatır soramaq lazim, amma qorqam, onın hastalığı pek qorqunçlı hastalıq- GPU peşine tüşken. Er alda barmağa qarar berdim. Meni şaşqın bir qiyafetle qarşıladı, sağlığı bir yoruq olsa da ozü afaqanlı, lafımız qavuşmay. İlim aqqında laqırdı etip başlağanda qapı açılıp, içeri guzel bir rus qadını kirdi. Gur siya saçları omuzlarına töküle edi. Ozü çoq guzel, faqat baqışları suvuq edi. Yigirmi beş yaşında olğan bu qadın ğayet serbest qonuşa, arqadaşımnen araları yaqın korüne, bizge çay qaynatmaq içün aşhanege ketken arada sual nazarınen dostuma baqtım.

-Emşire,-dedi.-Zornen musallat ettiler başıma.

Ebet, GPUnın yapıp olamaycaq işi yoq edi. Çaynı içer-içmez qalqtım.

Dostum meni qapığace ozğarmaq maqsadınen artımdan kele edi, bir arada qulağıma egilerek:

-Bu bir casustır,-dep fısıldadı.- Diqqatlı ol. Bilsen, ne qadar qorqam.

Aradan aylar keçkenine baqmadan, arqadaşım, mektepke qaytmadı. bir kun mektepke kelgenimnen arqadaşlar meni bir kenarğa çekip, bu turkmen alimnin ağır hasta ekenini söylediler. Onın en yaqın dostu men olğanımnı bile ediler ki, bunı mana aytmalarında bir mana bar edi. Bar, barıp, onıbiz içün de ziyaret et, dediler. Kettim, arqadaşım kerçekten de ağır hasta edi, tosat-tosat ağızından qan aqa. Meni korgeninen sönük kozleri parıldadı. Araretle elimni sıqtı, kozyaşları çıbırdı.

Ateş kibi yanğan ellerini avuçlarım içinde tutıp, teselli bermege tırıştım. Başını yastıq uzerinde sağğa-solğa salladı:

-Bu işnin sonunda qurtulış yoq,-umütsiz kozlerini yumdı, sonra,-sibirskaya yazva,-dedi.- Sibir Çıbanı... Anlaysınmı? Zeerlendim. Bu qadınnın elinen zeerlediler meni. Yavaş yavaş duydurmadan yaptılar.

Anlayım. bu adam GPUnın qurbanlarından biri edi, onın rejiminde ne ilim adamının, ne de  başqa meslek saibinin degeri bar edi.

Uç kunden son arqadaşımız keçindi. Diniy adetler yasaq etilgen olsa da, kuçük bir merasimnen komdik. Zavallı dostum, kuç-ğayreti çoşqan, buyük işlerge iqtidarı olğan vaqıtta ebediyetke ketti. Belki arağan raatlığını anda bular.


 

18 Ekim 2015 Pazar

Tonguç Anaynın Canık Cüregi-Tonguç





Tonguç Anaynın Canık Cüregi-Tonguç


Köbiygen düşman saldırdı yurdka
Balaban kişiler caşlarnı çakırdı savaşga
Onlar anlattı üykülerini şöylece
Atlan atlan dediler biz atlandık azminan nazminan

Agalarnı köyge celtilgen sözümen
Köp düşman karşısında coluttuk hem toluttuk
Zorlandık dagıldık kene keldik köyge
Garip anam cilay cilay başladı sözge
Ay balam ay balam kayda kaldın canım balam.
Cav kirdi köyümüzge saldırdı hepimizge
Bala şaga hep perişan, köy edildi talan
Padişah babay sormadı perişan halimizni
Giraylar birbirine tüşken mecalları kalmagan kurtarmaga canımıznı

Anam cılamasın kesti közlerini dikti kökke, başladı cırlamaga
Ay Kırım Ay Bağçasaray, sen bir vakıtlar cendin düşmannı cürdin, moskovaga

Şimdi kelip o moskof köyümüzge köz dikti canımızga
Ama bilsin oni bir gün kiyecek cehennem külahını başına

Biz Hilalin aşıkımız keldik kardeş toprağına.
Balaban Atamızın kurtardıgı Aziz Vatan toprağına.


TONGUÇ
Emel Dergisi 104- Ocaq-Şubat 1978



19 Eylül 2015 Cumartesi

Türk Yavrusına-Şevkiy Bektöre



Türk Yavrusına-Şevkiy Bektöre

İşte, yavrum, şu kordigiñ al bayraq
Mazlum halqnıñ koz yaşıdır, ahıdır,
Asırlarca peltelenmiş, birikmiş,
Qan renkinde tamğan yurek qanıdır.

İşte, yavrum, şu kordigiñ al bayraq
Faqır halqnıñ koz bebegi, canıdır.
Aqqı içün zindanlarda çürügen,
Şeit olıp, olenlerniñ qanıdır.

İşte, yavrum, şu kordigiñ al bayraq
Evelleri sürünirdi yerlerde.
Faqat bugun ta koklerde yukselmiş,
Şarqta, Ğarpta dolaşıyur seferde!

Elbet, yavrum, şu kordigiñ al bayraq
Qan ağlayan bir yapraqtır tarihtan.
Bir qığılçım kibi kokke fırlanmış
Mazlumlarnıñ qalbindeki yanıqtan.

Tabın, yavrum, bayrağıña canıñle,
Tarihına aqqın butün yazılsın!
Qılıçıñle, qalemiñle, quçüñle
Aqsızlıqqa teren mezar qazılsıñ!

(Yañı Çolpan, No 1)


Тюрк Яврусына-Шевкий Бектёре

Иште, яврум, шу кордигинъ ал байракъ
Мазлум халкънынъ коз яшыдыр, ахыдыр,
Асырларджа пельтеленмиш, бирикмиш,
Къан ренкинде тамгъан юрек къаныдыр.

Иште, яврум, шу кордигинъ ал байракъ
Факъыр халкънынъ коз бебеги, джаныдыр.
Акъкъы ичюн зинданларда чюрюген,
Шеит олып, оленлернинъ къаныдыр.

Иште, яврум, шу кордигинъ ал байракъ
Эвеллери сюрюнирди ерлерде.
Факъат бугун та коклерде юксельмиш,
Шаркъта, Гъарпта долашыюр сеферде!

Эльбет, яврум, шу кордигинъ ал байракъ
Къан агълаян бир япракътыр тарихтан.
Бир къыгъылчым киби кокке фырланмыш
Мазлумларнынъ къальбиндеки яныкътан.

Табын, яврум, байрагъынъа джанынъле,
Тарихына акъкъын бутюн язылсын!
Къылычынъле, къалеминъле, къучюнъле
Акъсызлыкъкъа терен мезар къазылсынъ!

(Янъы Чолпан, Но 1)