Sudaqlı Noğaynı Qıdırıp-Ablaziz Veliyev

Sudaqlı Noğaynı Qıdırıp-Ablaziz Veliyev
(Şakir Selimge taqlid)

Emiş, demiş laflar yure,
Çoq aytalar bu aqta.
Çölden kelgen bir yaş noğay
Qalıp ketken Sudaqta.

Boyle baqsañ ne olğan soñ,
Oyleleri az degil.
Tat-Cankoyde, noğay-Qozda,
Qarıştı butün nesil.

Lakin mende meraq doğdı,
Pek de bilmek istedim.
Acep, tili nasıl eken,
Neday eken qısmeti?

Yalı degil, calı deydir,
Kelmeşekke-musapir.
Tat qarğasa kafir deye
O aytadır: ket ,kapir.

Tatlı noğay bastı deyler
Bizim Sudaq betlerni.
Kebap degil, qaqaç yapıp
Aşay olar etlerni.

Aray ,aray, taptım neyse,
Sağ eken bizim noğay.
Biremesi deñişmegen,
Nasıl olsa qalğan şay.

Tek lafları biraz bozuq,
H'lay, Y'lay e C'lay.
Laf başlasañ o ah çekip,
Çölni hatırlap cılay.

Apay evel yuvaş eken,
Endi olğan pek caris.
Zavalı çöllüniñ canı
Yanğan, sanki o arest.

O, derdini aytıp cılay,
Kelgen, ketken insanğa.
Apay ise: Yarem yırlay-
Dep aldata sorğanğa.

Doğru, mından tuvğan çölge
Qaytqan sudaqlı noğay.
Lakin anda yeter-yetmez
Apay da barğan sormay.

Pırtın-mırtın cıyıştırtqan,
Alıp qaytqan kene de.
Endi beş yıl yaşay olar
Sudaq degil, Kepede.

Yalı da bar, çölü de bar,
Dağı da bar, tek çıplaq.
Balalarnıñ biri-moryak,
Dörtü de o yaq, bu yaq.

Butun Kepe, Sudaq bette
Buyük toy ve tantana.
Tatlı noğay altmış yaşta,
Nevbette kim, qa, qana?!

08.04.2002 s.

Tatar Qızı- Lesya Ukrainkadan

Tatar Qızı (Lesya Ukrainkadan)

Şeer civarında, soqmaq yolçıqtan
Yaqıcı çaqıl taş üstüne basıp
Dülber tatar qızı adım atmaqta,
Oña serbest omür olğandır nasip.

Siya saçlı cesür başınaa
Kiygen dülber tatar fesini.
Esmeri çeresin qapatqan biraz
Beyaz fırlantanen, toplap esini.

De qapata, de aça yuzün,
Qara qaşlar astında kozler.
Yıldırımdan, korgende yaqa,
Bu ne baqış, olar ne söyler?!

Ablakim İlmiy-Zıncırlı'ye Hitabe

Ablakim İlmiy-Zıncırlıye Hitabe

Ey, asırların zevk ve sefa şerabıle sermest(sarhuş), Zıncırlı. Salaçıqın granit qayaları arqasına gizlenerek, mahmur kozleriñi bu milletin sefaletini (tüşkünligini) temaşadan hala toymadıñmı? O esmeri, titiz çalğıcıların, qulaqları parçalayan qarıq, boğuq ve sert borazan sadaları, yurekleri sarsıdıran çoqmar davuşları seni hala usandırmadımı?

Qırımlıların cebin(sonük) ve qısıq feryadları curatsız iñiltileri seniñ galeyanleli (qaynağan) muhitke qadar aks idemiyurse, seniñ her taşıñnı kendi ellerile yonutan, altunlarıle yaldızlayan, umitlerile alçılayan (pekitken) Meñliñ, qayaları yumuşatan eninleri (iñiltileri), kokleri çıñlatan şikayetleri olsun, sana tesir itmeyurmı?..

Şimdiye qadar bihude(boş) yerde çürütip qara topraqlara komdigiñ o biñlerce istidatların masum(suçsuz) ruhlarından ve hazırda seniñ zıncır'ıñdan qurtulmaq içün İstanbullara, Mısırlara, Orenburglara qadar qaçan, oralarda sürünen, çekişen, dilenen yavrularınıñ qarğışlarından qorqmayurmısın? Meñli Girayıñ soñradan birer-ikişer çocuqlarıña hediye itmek uzre boynuña taqtığı elmasları, incileri... sen hep oynaşlarıña dağıttıñ! Qıyamet kunünde oña ne cevap vireceksiñ, o vicdanlı veliy-i-nimetniñ (nimet saibiniñ) qarşısına ne yuzle çıqacaqsın?

Unuttıñmı... bir kun sen Meñliniñ huzurına çıqarken, Qırımda yağan qarları-un, yağmurları-ab-ı-hayat, taşları-kehlibar(kerbar), topraqları-altun yapacağıñı vaad itmiştiñ, hatırlayurmısıñ?.. O zaman o pir(ihtiyar) muhterem necabetle (temizligi ile) parlayan iri kozlerini qaldıraraq (koterip), seniñ o yaldızlı yüzüñni biraz tedqiq ittikten soñra, aq ve açıq mañlayıñnı umit buselerile( opmeleri ile) tuğralayup (mühürlep), seni oz qızı-varise-i-sultanatı(padişanıñ mirasçısı) sıfatıle bağrına basmış, quçaqlamış, çocuqlar kibi sevinçinden ağlamıştı... Ve o tatlı umit ile qarışıq eñ soñ nefesini de seniñ yalancı, vefasız ağuşıñda (sadıq olmağan quçağıñda) itmam itmişti(bitken edi).

...Bir buçuq asırdan beri kimi yetiştirdin? 150 yıl zarfında uç milyondan mütecaviz(ziyade) para yediñ, buña qarşı biz, Qırımlılara, qaç adam çıqardıñ?...
Nankör(otmek aqqını bilmegen) Zıncırlı! Badbaht (bahtsız)! Biñlerce zekaları (aqıllarnı) çürütip, vaqıtsız topraqlara komdiñ...

Faqat nedendir, bilmem, yine sana acıyurım, yine seni seviyurım! Fena ve sorunlı(sürünli) bir maraza qapıldıñ, faqat tedaviyiñ qaplıdır. Bir tabib-i-hazıq(usta ekim) ister. Haydı, silkin!...

Terciman-1913 No:73 mart 30 Arab Urufatında.

Er Kun Aqılımda-Nial Hayredinova-Nuzetova(Memet Nuzet)

Er Kun Aqılımda-Nial Hayredinova-Nuzetova

Bir tüşünip baqsam eger,
Neler keldi başıma?
Çoq ananıñ bundan sebep,
Aq saç tüşti başına.

Er bir yazday 41-nci
Yılnıñ yazı da keldi.
Adiy yazğa oşamadı,
Qanlı kozyaş ketirdi.

22 iyün tañı halqnı
Abdırattı, uyattı.
Muqaveleni bozup, hain
Nemets bizge oq attı.

Oqtan qorqmay batır halqım,
Sila aldı qoluna.
Ana, baba evlatların
Ozdırdılar cenk yoluna.
Cenkke ketken bağrın kerip,
Tüşti duşman aldına
Qurtarayım,-dep duşmandan
Yurt toprağın malını.

Qırım bizim dep nemseler
Yurdiler Qırım yolunda.
Er adımda faşist qırıldı
Partizanlar qolundan.

Buña artıq çıdamadı,
Faşist keldi peşmanğa.
Onğa, solğa iç baqmadan,
Tutuştırdı qaçmağa.

Barıpp Berlinde toqtadı,
Artıq qaçmağa yer yoq.
Yer tübünde, bunkerinde
Teslim oldı bu aydut.

Çoq cançıqlar qurban oldı
Ulu Vatan oğrunda.
Bundan soñ çoq yıllar keçti,
Lakin er kuñ aqlımda.

1960 s. iyün, Bayaut